De koop en verkoop van tweedehands softwarelicenties

1/10/2015 - Simon van Well, Contract and Compliance Manager

De adviseurs en Accountmanagers van COMPAREX krijgen regelmatig vragen van klanten over softwarelicenties. Sinds de UsedSoft uitspraak uit 2012 van het Europese Hof (hierna: het Hof), krijgen wij ook veel vragen van onze klanten hoe het nu precies is geregeld met het (door)verkopen van softwarelicenties.

Hoe zit dit nu met softwarelicenties en wat is er precies veranderd na de UsedSoft uitspraak van het Hof?

Het uitgangspunt bij softwarelicenties is dat de auteursrechthebbende, ook wel “softwarefabrikant”, het wettelijke alleenrecht heeft op het te koop aanbieden van software en het kopiëren van software. Voor het gebruik (en eventueel doorverkoop) van software is aldus altijd toestemming nodig van de softwarefabrikant.

Heeft de UsedSoft-uitspraak van het Hof hierin verandering gebracht?

Nee, niet helemaal. Wat namelijk ook van belang is, is de definitie van ‘verkoop’ en ‘uitputting’. Uitputting wil zeggen dat de auteursrechthebbende geen bezwaar kan maken tegen (door)verkoop van auteursrechtelijk beschermd werk zoals in dit geval bij een softwarelicentie. Om dit goed uit te leggen zal ik het volgende voorbeeld nemen.

U koopt een boek bij u op de hoek van de straat. Om in de juiste termen te blijven verkrijgt u daarmee ook eigenlijk een soort van licentie om het boek te lezen. Nadat u en wellicht de rest van de familie het boek hebt gelezen, besluit u het boek te verkopen aan uw buurman. Uw buurman koopt het boek van u en verkrijgt daarmee de licentie, die u eerder had, om het boek te lezen. De auteursrechthebbende van het boek zal er (en kan er) geen probleem mee hebben dat u het boek doorverkoopt aan uw buurman. Het auteursrecht op het boek is uitgeput ten aanzien van (door)verkoop aan uw buurman. Met andere woorden, het staat u vrij het boek (door) te verkopen. De rechten die u eerder had met betrekking tot het boek worden daarmee middels ‘verkoop’ overdragen aan uw buurman.

Als u nu hetzelfde voorbeeld neemt zoals hierboven, maar u vervangt het woord ‘boek’ door ‘softwarelicentie’ dan is sprake van een andere situatie. De auteursrechthebbende van de softwarelicentie zal u namelijk in de regel verbieden om deze (door) te verkopen.

Eigenlijk wel vreemd dat een boek wel doorverkocht mag worden, en een softwarelicentie niet?

Nou, dat vond het Hof dus feitelijk ook. Van belang was daarbij dat het Hof zich dus moest uitspreken of er bij de overdracht van een softwarelicentie (eigenlijk ook zoals bij het kopen van boek) wel sprake kon zijn van ‘verkoop’. Volgens de softwarefabrikant is namelijk van verkoop geen sprake en verkrijgt de koper enkel een beperkt (en niet verkoopbaar) gebruiksrecht.

Wat zegt het Hof over de verkoopbaarheid van dit gebruiksrecht?

Het Hof zegt dat dit gebruiksrecht (de softwarelicentie) wel degelijk doorverkocht mag worden als sprake is van de volgende omstandigheden:

  1. De software is met instemming van de softwareleverancier (derhalve legaal) op de markt gebracht; én
  2. Aan de verkoper een prijs is betaald; én
  3. Een gebruiksrecht voor onbepaalde tijd is verleend.

Als u software via COMPAREX hebt aangeschaft, dan mag u er uiteraard gerust van uitgaan dat uw software aan de eerste twee voorwaarden zal voldoen. Maar wat als u een gebruiksrecht is verleend voor bijvoorbeeld een jaar of drie jaar? Mag u dan ook uw gebruiksrecht verkopen?

Nee, volgens het Hof mag dit dan niet.

Dus ondanks dat in de licentievoorwaarden (ten aanzien van licenties voor onbepaalde tijd) staat dat ik deze niet mag doorverkopen, mag dit onder omstandigheden van het Hof dus toch?

Ja, het Hof zegt dat de licentievoorwaarden op dit punt moeten wijken voor dwingend voorgeschreven wetgeving ten aanzien van bepalingen van koop en verkoop. De betreffende bepalingen in een overeenkomst tussen de softwarefabrikant en de gebruiker, die de verkoop van licenties verbieden, zijn in juridische termen: nietig.

Zijn er nog meer voorwaarden die het Hof heeft gesteld aan de (door)verkoop van licenties?

Ja, dit betreffen de volgende voorwaarden:

  1. Het is niet toegestaan om een licentie op te splitsen en in delen te verkopen. Indien een u bijvoorbeeld een licentie heeft aangeschaft voor 30 gebruikers en u er maar 20 nodig heeft, mag u de resterende 10 niet afsplitsen en verkopen.
  2. Na (door)verkoop mag de betreffende software niet meer door u worden gebruikt en dient u de software onbruikbaar te maken.

Kan ik onderhoudscontracten of abonnementen ook (door)verkopen?

Nee dit kan niet.

Ik gebruik Software as a Service (SaaS). Valt de verkoop hiervan ook onder de uitspraak van het Hof?

Nee, er is bij SaaS namelijk enkel toegang tot een online functionaliteit.

Wat zeggen jullie bij COMPAREX over het (door)verkopen van mijn licenties of over het aanschaffen van tweedehands licenties?

Wij kunnen daar op voorhand geen eenduidig antwoord opgeven. Het laatste wat u als klant namelijk wilt is dat u de licenties verkoopt, maar vervolgens in een (kostbaar en langdurig) juridisch conflict komt met de fabrikant. Daarnaast wilt u als kopende partij voorkomen dat u licenties gaat gebruiken die niet in overeenstemming zijn met de oorspronkelijk overeengekomen licentiebepalingen. Dan zou u namelijk door de fabrikant kunnen worden aangesproken op inbreuk op zijn auteursrecht.

Wilt u meer weten of advies?

De uitspraak van het Hof bevat de nodige juridische haken en ogen die wij bij COMPAREX voor u inzichtelijk kunnen maken. Heeft u vragen over (tweedehands) licenties dan adviseren wij u om contact met ons op te nemen om u van een gedegen advies te voorzien.

De gehele uitspraak is terug te vinden als "Hof van Justitie 3 juli 2012, C-128/11 (Oracle/UsedSoft)"

Neem contact op

Simon Van Well

Simon Van Well

Manager Contracts & Compliance

Deel deze pagina